In mijn werk als aardbevingsschade-advocaat kom ik, mr. D.J. Meijer, veel bouwkundige gebreken tegen in woningen. Denk daarbij aan zettingen en verzakkingen, scheefstaande wanden en vloeren; en doorhangende dakconstructies. Hoewel het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) doorgaans voor schades alleen cosmetisch herstel adviseert, is constructief herstel vaak geboden. Niet alleen om de woning terug te brengen in de oude staat, maar ook om herhaalschades te voorkomen. Het IMG kan dit aanbieden als Duurzaam Herstel, dat in 2023 als pilotproject van start ging. Met ingang van 2026 heeft het IMG de regeling definitief gemaakt en daarbij de spelregels gewijzigd. In deze blog ga ik in op de regeling Duurzaam Herstel en veelgemaakte fouten van woningeigenaren en het IMG.
De nieuwe regeling: meer mogelijkheden voor minder inwoners
In de Pilotfase van Duurzaam Herstel werd gewerkt met een postcoderegeling. Binnen de postcoderegeling kwam iedereen die (1) constructieve (herhaal)schade, en (2) een bouwkundig gebrek aan de woning had, mogelijk in aanmerking voor Duurzaam Herstel. In de nieuwe regeling moet zich op het adres ook ten minste viermaal een berekende trillingssnelheid hebben voorgedaan van 5 mm/s of meer. De verwachting is daarmee dat het aantal woningen dat voor deze regeling in aanmerking komt, sterk vermindert.
Tegelijkertijd komt er per woning meer (herstel)budget beschikbaar. Waar in de pilotregeling nog € 125.000,– per woning kon worden besteed, wordt met de nieuwe regeling het bedrag verhoogd naar de WOZ-waarde van de woning – gemaximeerd op € 500.000,–.
Veelgemaakte fout 1: Niet zelf informeren naar duurzaam herstel
De strekking van de oude én nieuwe regeling is dat inwoners wiens woning mogelijk in aanmerking komt voor Duurzaam Herstel, door het IMG worden benaderd. Dat veronderstelt dat het IMG een goed beeld heeft van de bouwkundige staat van de woningen in het bevingsgebied, maar dat is een misvatting. De schadeopnames door het IMG zijn immers gericht op het fotograferen van scheurvorming, terwijl de constructieve schades (scheefstand, doorhangen, zettingen) doorgaans niet op foto’s goed zichtbaar zijn. Het is daarom raadzaam om zelf actief te informeren bij je zaakbegeleider of je mogelijk in aanmerking komt voor Duurzaam Herstel.
Mocht je daarop het antwoord krijgen dat je dat niet zelf aan kunt vragen, dan sta ik je graag en gratis bij binnen de subsidieregeling Mijnbouwschade. Dat antwoord is in mijn ogen namelijk onterecht, omdat de Algemene wet bestuursrecht juist uitdrukkelijk in een dergelijke aanvraagmogelijkheid voorziet. Samen met een bouwkundige kan ik voor jou de constructieve schades in beeld brengen en een gemotiveerde aanvraag doen voor Duurzaam Herstel. Je kunt mij daarvoor benaderen via 050-3140840 of op mijnbouwzaken@boutadvocaten.nl.
Veelgemaakte fout 2: Geen zienswijze indienen op het adviesrapport
Als je een adviesrapport van het IMG ontvangt, wordt je in de gelegenheid gesteld om daarop te reageren met een zienswijze. Ik adviseer woningeigenaren om altijd gebruik te maken van deze mogelijkheid als sprake is van constructieve gebreken. Vaak zijn deze gebreken niet goed onderzocht in het eerste adviesrapport, waardoor mogelijk nader onderzoek (zoals sonderingen of het uitgraven van de fundering) nodig is voor een goede beoordeling van de schade. Het verdient de voorkeur om dit aan te geven in de zienswijze en daarbij te wijzen op de regeling Duurzaam Herstel.
Een goede zienswijze schrijven is specialistisch werk. Binnen de subsidieregeling Mijnbouwschade van de Raad voor Rechtsbijstand kan ik met een bouwkundige gratis voor jou een zienswijze schrijven in reactie op het adviesrapport. Je kunt mij daarvoor benaderen via 050-3140840 of op mijnbouwzaken@boutadvocaten.nl.
Veelgemaakte fout 3: Verkeerde regeling toepassen
Met de invoering van de nieuwe regeling Duurzaam Herstel, wordt er door het IMG een strikter toetsingskader toegepast. Het IMG heeft echter geen zogeheten overgangsrecht opgenomen in de nieuwe regeling. Hierdoor wordt de indruk gewekt dat sprake is van een koude overgang, waarbij woningen die ten tijde van de beleidswijziging nog geen besluit hadden ontvangen over duurzaam herstel, onder de nieuwe regeling komen te vallen. Dat is echter nog geen uitgemaakte zaak.
Zo geldt waarschijnlijk de oude regeling nog bij lopende bezwaarzaken tegen eerdere afwijzingen van duurzaam herstel. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in eerdere jurisprudentie immers overwogen dat een bestuursorgaan, zoals het IMG, niet mag profiteren van diens eigen fouten. Als de afwijzing onder de oude regeling onterecht blijkt en men niet binnen de nieuwe regeling in aanmerking komt voor Duurzaam Herstel, dan moet mijns inziens ook de oude regeling worden toegepast voor de beslissing op bezwaar.
Ook voor lopende aanvragen zou het denkbaar kunnen zijn dat de oude regeling nog moet worden toegepast, als deze gunstiger uitpakt voor de woningeigenaar. Denk daarbij aan langlopende aanvraagprocedures waarin bepaalde gerechtvaardigde verwachtingen zijn gewekt over de oude regeling, of wanneer bijzondere omstandigheden aan de orde zijn.
Het overgangsrecht tussen de oude en nieuwe regeling Duurzaam Herstel is dus nog geen uitgemaakte zaak. Het is daarom verstandig om je goed te laten adviseren als je een (afwijzend) besluit ontvangt. Samen met een contra-expert, kan ik jou adviseren en bijstaan in procedures rondom Duurzaam Herstel. Je kunt mij daarvoor benaderen via 050-3140840 of op mijnbouwzaken@boutadvocaten.nl.
Toekomstige ontwikkelingen: 5 mm/s houdbaar?
In de nieuwe regeling Duurzaam Herstel is een voorwaarde opgenomen dat tenminste viermaal een beving van 5 mm/s of meer moet hebben plaatsgevonden op het adres van de woning. Het is de vraag of deze grens houdbaar is, omdat deze grenswaarde iets zegt over de kans waarop een beving schade veroorzaakt, maar niet over de kans waarop een veroorzaakte schade ook daadwerkelijk door een beving is veroorzaakt. Dat is – kort gezegd – het verschil tussen de voorspellende kans en de verklarende kans. In civiele procedures maakte het Hof Leeuwarden met deze systematiek ook al korte metten. Het is daarmee de vraag in hoeverre deze grenswaarde houdbaar is, temeer nu causaliteit al onderdeel is van het reguliere schadetraject.
Toekomstige ontwikkelingen: nadeelcompensatie?
De aard van het beleid van bestuursorganen is dat het altijd aan wijzigingen onderhavig is. Het uitgangspunt moet echter blijven dat mensen krijgen waar ze van meet af aan recht op hebben, zoals hoogleraar Herman Bröring ook schreef in zijn noot in AB 2015/267, bij ECLI:NL:RVS:2014:2537. Als er een bepaald gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat niet wordt nageleefd, of wanneer men simpelweg door tijdsverloop op ongelukkige wijze buiten de boot valt, zou het ook denkbaar kunnen zijn dat woningeigenaren door de beleidswijziging in aanmerking komen voor nadeelcompensatie. Het is echter mijn inschatting dat dit om een zeer specifieke groep woningeigenaren gaat en dat het eerst tot een beroepsprocedure bij de bestuursrechter moet komen, voordat daar duidelijkheid over komt. De ontwikkelingen rondom deze regeling laten maar weer eens zien dat het duurzaam herstellen van schades aanzienlijk makkelijker is dan het duurzaam herstellen van vertrouwen.
Tip van mr. Meijer: schakel een contra-expert in!
In een besluit of adviesrapport over Duurzaam Herstel kan het IMG of diens deskundige stellen dat jouw woning niet in aanmerking komt voor Duurzaam Herstel. Leg je daar nooit zomaar bij neer!
Mijn ervaring is dat de eerste beoordeling van een schade zeker niet hoeft te kloppen. Daarom raad ik je aan om een adviesrapport altijd te laten controleren door een deskundige advocaat of bouwkundige.
Als advocaat gespecialiseerd in aardbevingsschade kan ik jou adviseren over de beoordeling van schades aan jouw woning of bedrijfspand. Mijn bijstand in mijnbouwschadezaken is gratis binnen de subsidieregeling Mijnbouwschade van de Raad voor Rechtsbijstand. Ook kan ik je in contact brengen met een contra-expert die de schade opnieuw kan beoordelen. Je kunt contact opnemen met mij via mijnbouwzaken@boutadvocaten.nl of 050-314 0840 voor een geheel vrijblijvend intakegesprek.
