Je hebt eindelijk een goede bedrijfsnaam gekozen. De website staat live, het logo is klaar en de eerste klanten weten je te vinden. En dan ontdek je dat er een andere onderneming bestaat met (bijna) dezelfde naam. Misschien zit die in een andere stad, maar jullie bieden wel vergelijkbare diensten aan. Klanten mailen soms de verkeerde partij of je advertenties lijken elkaar online te overlappen.
Veel ondernemers vragen zich in zo’n situatie af: mag een andere onderneming eigenlijk dezelfde bedrijfsnaam gebruiken?
Verwarringsgevaar verboden
Ja, dat kan soms. Maar niet als daardoor verwarringsgevaar bij het publiek ontstaat.
Volgens artikel 5 van de Handelsnaamwet is het verboden een handelsnaam te gebruiken die al door een ander rechtmatig wordt gevoerd (of daar slechts in geringe mate van afwijkt) wanneer daardoor verwarring tussen ondernemingen kan ontstaan. De houder van de oudere handelsnaam kan dan (mogelijk) het latere gebruik door een concurrent verbieden. Om te bepalen wie er eerder was, gaat het overigens niet om een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Het gaat om daadwerkelijk gebruik van de naam in het economisch verkeer. Ondernemers moeten dat gebruik vaak aantonen met bijvoorbeeld facturen, offertes, websitepagina’s, advertenties of andere bedrijfscommunicatie.
Wanneer is er verwarringsgevaar?
Of er sprake is van verwarringsgevaar tussen handelsnamen wordt altijd beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval. Er bestaat geen vaste formule, al zal er altijd wel een bepaalde overeenstemming moeten zijn tussen de handelsnamen en de aard van de ondernemingen. Rechters maken dan op basis van alle omstandigheden een globale beoordeling, waarbij verschillende factoren in onderlinge samenhang worden gewogen.
Overeenstemming tussen handelsnamen
Misschien wel het belangrijkste is de vergelijking van de volledige handelsnamen van de betrokken ondernemingen. Daarbij wordt gekeken naar de visuele, auditieve en begripsmatige kenmerken van de namen. Met andere woorden: hoe zien de namen eruit, hoe klinken ze en welke betekenis roepen ze op? Niet alleen de naam zelf is daarbij relevant. Ook de manier waarop de naam naar buiten wordt gebruikt kan een rol spelen, bijvoorbeeld in een logo, huisstijl of andere visuele vormgeving.
Voorbeeld: Een kantoor dat “Bout Advocaten” heet en een nieuw kantoor dat “Bout Advocatuur” heet, lijken sterk op elkaar. De namen zien er vrijwel hetzelfde uit en klinken ook vergelijkbaar. Dat kan snel tot verwarring leiden. Maar er zal niet snel verwarring zijn tussen “Bout Advocaten” en “Bakker Advocaten”.
Aard van de onderneming en het perspectief van het publiek
De mate waarin verwarring kan ontstaan hangt ook samen met de activiteiten van de ondernemingen. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de branche waarin de bedrijven actief zijn, de producten of diensten die zij aanbieden en het publiek waarop zij zich richten. Wanneer ondernemingen zich (deels) richten op dezelfde klanten, kan verwarring sneller ontstaan dan wanneer hun activiteiten duidelijk van elkaar verschillen. Bij deze beoordeling wordt uitgegaan van het perspectief van het normaal oplettende relevante publiek. Hoe oplettend dat publiek is, kan per sector verschillen. In sectoren met een voornamelijk zakelijk of deskundig publiek (dat gewend is aan vergelijkbare handelsnamen) zal verwarring soms minder snel worden aangenomen.
Het relevante publiek bestaat in beginsel uit alle personen die met de onderneming in aanraking kunnen komen. Daarbij weegt mogelijke verwarring bij potentiële klanten doorgaans het zwaarst.
Voorbeeld: Tussen twee advocatenkantoren in dezelfde regio met de handelsnaam “Bout” zal snel verwarring ontstaan, maar een schilder en een advocatenkantoor kunnen prima beide met de handelsnaam “Bout” naast elkaar blijven bestaan, zonder dat er verwarring bij het publiek te duchten is.
Werkgebied van de ondernemingen
Ook het werkgebied van de ondernemingen kan een rol spelen. Wanneer bedrijven vooral lokaal actief zijn, kan de plaats van vestiging relevant zijn bij de beoordeling van verwarringsgevaar. Wanneer de onderneming een landelijk werkgebied heeft (bijvoorbeeld omdat deze overwegend online opereert) speelt de vestigingsplaats vaak een minder grote rol. De ondernemingen beperken zich dan namelijk niet tot een lokaal of regionaal afgebakende markt.
Voorbeeld: Er kunnen prima zowel in Groningen als Maastricht lokale restaurants bestaan onder de handelsnamen “Restaurant Bout” en “Bout Bistro”, maar in dezelfde stad zou mogelijk sprake zijn van verwarring. En tussen “Bout Bikes” in Groningen en “Bout Fietsen” in Den Haag kan ondanks de afstand in vestigingsplaats verwarringgevaar bestaan, wanneer één of beide ondernemingen landelijk producten aanbieden middels een website.
Overige omstandigheden
Tot slot kunnen ook andere omstandigheden van belang zijn. Zo speelt bijvoorbeeld het onderscheidend vermogen van de oudere handelsnaam een rol. Een handelsnaam met een sterk en uniek karakter krijgt doorgaans meer bescherming dan een naam die vooral beschrijvend is. Hoe beschrijvender een naam is, hoe groter de kans dat andere ondernemingen vergelijkbare woorden mogen gebruiken. Andere omstandigheden kunnen bijvoorbeeld (maar niet uitsluitend) de bekendheid van de handelsnamen zijn, of er actief verwarring in de hand wordt gespeeld, of er sprake is van kwade trouw dan wel of verwarring zich al concreet voordoet.
Voorbeeld: Kapperszaak Groningen en Kappersbedrijf Groningen, komen hebben misschien een grote overeenstemming in naam, aard en plaats; maar gelet op het beschrijvende karakter van de beide handelsnamen zal hier in beginsel nog geen sprake zijn van verwarringsgevaar in de zin van artikel 5 Handelsnaamwet.
Praktische tips voor ondernemers
Conflicten over een handelsnaam ontstaan vaak doordat ondernemers pas laat ontdekken dat een vergelijkbare naam al bestaat. Een goede voorbereiding kan veel problemen voorkomen.
- Check de registers
Het is verstandig om vóór de lancering van een nieuwe onderneming of dienst een naamcheck te doen. Kijk niet alleen in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, maar zoek ook op Google, controleer domeinnamen en sociale media. In het handelsnaamrecht gaat het namelijk om gebruik in het economisch verkeer, niet alleen om registratie. - Pas op met beschrijvende handelsnamen
Daarnaast helpt het om een onderscheidende handelsnaam te kiezen. Creatieve of unieke namen geven vaak een sterkere juridische positie dan puur beschrijvende namen. Ze zijn bovendien beter herkenbaar voor klanten. - Goede administratie
Bewaar ook bewijs van het eerste gebruik van je handelsnaam. Denk aan facturen, offertes, website-screenshots, advertenties en marketingmateriaal. In een handelsnaamconflict kan dat bewijs belangrijk zijn om te laten zien dat jij de naam eerder gebruikte. - Overweeg registratie van een merk
Tot slot kan het verstandig zijn om na te denken over merkregistratie. Een handelsnaam ontstaat automatisch door gebruik, maar een merk moet worden geregistreerd. Een merk kan extra bescherming bieden voor producten en diensten, vooral wanneer een onderneming landelijk opereert of wil groeien.
Waar ik je als advocaat bij kan helpen
Een conflict over een bedrijfsnaam of handelsnaam kan grote gevolgen hebben voor je onderneming. Of je nu wilt optreden tegen een andere onderneming die een vergelijkbare naam gebruikt, of juist zelf wordt aangesproken in een handelsnaamgeschil, het is belangrijk om je juridische positie goed te laten beoordelen.
In mijn praktijk sta ik ondernemers bij in geschillen over handelsnamen, zowel wanneer zij willen optreden tegen verwarringsgevaarlijke handelsnamen als wanneer zij zich daartegen moeten verdedigen. Daarbij help ik onder meer bij het beoordelen van de juridische positie, het opstellen van sommatiebrieven en (indien nodig) het voeren van een procedure, waarbij we ook proberen de volledige proceskosten op de wederpartij te verhalen.
Wil je hierover sparren, dan kun je tijdens kantooruren bellen (050-3140840) of mij mailen via bakker@boutadvocaten.nl. Ik denk graag met je mee.
Andere vragen
Mogelijk heb je na het lezen van deze blog nog andere vragen. Hieronder geef ik alvast wat korte antwoorden, die ook een beeld geven van waar ik bijvoorbeeld verder bij kan helpen.
- Wanneer is er precies sprake van verwarringsgevaar tussen handelsnamen?
Dat hangt af van de totaalindruk van de namen, de branche, het publiek en het werkgebied. Directe én indirecte verwarring kunnen voldoende zijn. - Is een inschrijving bij de Kamer van Koophandel voldoende om mijn handelsnaam te beschermen?
Nee. In het handelsnaamrecht gaat het vooral om feitelijk gebruik van de naam in het economisch verkeer, niet alleen om registratie. - Mag ik dezelfde bedrijfsnaam gebruiken als een onderneming in een andere regio?
Soms wel, maar niet als ondernemingen zich op hetzelfde publiek richten of landelijk actief zijn waardoor alsnog verwarring kan ontstaan. - Helpt het toevoegen van een plaatsnaam of extra woord om een handelsnaamconflict te voorkomen?
Niet altijd. Als het dominante element van de handelsnaam hetzelfde blijft, kan alsnog verwarringsgevaar bestaan. - Wat kan ik doen als een andere onderneming mijn bedrijfsnaam of een sterk gelijkende handelsnaam gebruikt?
In dat geval kun je vaak eerst een sommatie sturen en – als dat nodig is – via de rechter eisen dat het gebruik van de handelsnaam wordt gestaakt. - Is het verstandig om naast mijn handelsnaam ook een merk te registreren?
Dat kan zeker verstandig zijn, vooral wanneer je landelijk opereert of een sterk merk wilt opbouwen. Een merkregistratie kan aanvullende en soms sterkere bescherming bieden.
Kortom, heb je vragen over het handelsnaamrecht? Neem gerust contact met mij op. Ik denk graag met je mee over de uitdagingen en keuzes waar jij als ondernemer mee te maken krijgt.
